Η χώρα του Πακιστάν έχει να επιδείξει μοναδικούς αρχαιολογικούς θησαυρούς που αποδεικνύουν ότι η γόνιμη κοιλάδα του Ινδού δεν έπαψε ποτέ να παράγει πολιτισμούς που τα επιτεύγματά τους κοσμούν τον πλανήτη μας εδώ και 5.000 χρόνια. Οι αρχαιολογικοί χώροι του Mohenjodaro,    της Harappa, της Gandhara και της Λαχώρης συγκαταλέγονται μεταξύ των σπουδαιότερων του κόσμου. Η  UNESCO τους έχει περιλάβει στη λίστα των μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής κληρονομιάς (WORLD HERITAGE)και τυγχάνουν της προστασίας της.

 Όμως το Πακιστάν έχει και το τιμητικό προνόμιο να διατηρεί στο έδαφός του,    εκτός των μνημείων – κοσμημάτων της Ιστορίας της Ανθρωπότητας – και μοναδικούς, ζωντανούς πολιτιστικούς θησαυρούς που συνεχίζουν να διατηρούνται αναλλοίωτοι, μέχρι και σήμερα, τον 21^ο αιώνα, μέσα στα πανάρχαια ήθη και έθιμα απομονωμένων φυλών σε ορεινές και δύσβατες περιοχές.

Οι αρχαίες παραδόσεις αυτών των φυλών είναι εξίσου σημαντικές με τα ιστορικά μνημεία και τα αρχαιολογικά ευρήματα που κοσμούν τις προθήκες των μουσείων της χώρας. Η ιδιαίτερη προσφορά τους στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά είναι το γεγονός ότι έφεραν μέχρι τις ημέρες μας ζωντανό έναν αρχαίο τρόπο ζωής, αναλλοίωτες πίστεις και δοξασίες, πανάρχαια ήθη, έθιμα και τελετές που γυρίζουν το ρολόι του χρόνου χιλιάδες χρόνια πίσω, μπροστά στα έκπληκτα μάτια του σημερινού επισκέπτη τους.

Μία από τις φυλές αυτές είναι και η φυλή των Καλλάσα. Τα 2.500 - 3.000 μέλη της ζουν σε μικρούς οικισμούς τριών στενών απομονωμένων κοιλάδων της οροσειράς του Ινδικού Καυκάσου και σε υψόμετρο 2.000 μ. - 2.500 μ. Οι κοιλάδες αυτές είναι γνωστές σαν οι κοιλάδες των Καλλάσα και διοικητικά ανήκουν στην περιφέρεια του Τσιτράλ.

Οι Καλλάσα τιμούν την πολιτιστική κληρονομιά που τους άφησαν οι προγονοί τους και δεν ξεχνούν την πλούσια Παράδοση τους, τα ήθη, τα έθιμα, τη γλώσσα, τη θρησκεία, τις ιστορίες, τα τραγούδια, τους χορούς, τις τελετές και τις μεγάλες γιορτές τους.

Οι σπουδαιότερες γιορτές των Καλλάσα είναι:

            1.      Η ανοιξιάτικη γιορτή Τζόσι (13 - 16 Μαίου)

            (Η γιορτή συμπίπτει με την ανθοφορία της φύσης και την προετοιμασία των κοπαδιών για τα καλοκαιρινά βοσκοτόπια.)

        2.     Η καλοκαιρινή γιορτή Ουτσάο (22 - 23 Αυγούστου)

            (Η γιορτή συμπίπτει με την καλοκαιρινή συγκομιδή των δημητριακών και την επιστροφή ποιμένων από τα καλοκαιρινά βοσκοτόπια οι οποίοι μεταφέρουν στους οικισμούς γαλακτοκομικά προϊόντα.)

        3.     Η φθινοπωρινή γιορτή Που (9-10 Οκτωβρίου)

          (Η γιορτή συμπίπτει με τον τρύγο και την συγκομιδή καρπών και φρούτων στην κοιλάδα Μπιρίρ.)

      4.   Η χειμωνιάτικη γιορτή Τσάουμος (Δεκέμβριος)

            (Είναι η μεγαλύτερη και σπουδαιότερη γιορτή των Καλλάσα με πολλά δρώμενα που τελούνται στο πρώτο εικοσαήμερο του Δεκεμβρίου - χειμερινό ηλιοστάσιο.)

Σε φυλλάδιο του Πακιστανικού Οργανισμού Τουρισμού, του 1993, οι επισκέπτες των κοιλάδων των Καλλάσα πληροφορούνται ως ακολούθως:

Οι κοιλάδες των Καλλάσα

1.     Η κοιλάδα Μπιρίρ

       Είναι η νοτιότερη κοιλάδα, απέχει από το Τσιτράλ 34 χιλιόμετρα και είναι προσιτή μέσω του χωριού Αγιούν. Είναι ιδανική για όσους δυσκολεύονται σε δύσβατα μονοπάτια.

2.     Η κοιλάδα Μπουμπουρέτ

       Απέχει 36 χιλιόμετρα από το Τσιτράλ. Είναι η μεγαλύτερη και η πιο εντυπωσιακή από τις άλλες δύο κοιλάδες.

3.     Η κοιλάδα Ρούμπου

        Απέχει 32 χιλιόμετρα από το Τσιτράλ.

Το κλίμα στις κοιλάδες των Καλλάσα είναι αλπικό. Οι κάτοικοι ζουν σε μικρούς οικισμούς, κτισμένους στις πλαγιές των βουνών, κοντά στους χείμαρρους. Τα σπίτια τους είναι κατασκευασμένα από λαξευμένους κορμούς δένδρων σε απότομες πλαγιές και συχνά είναι διώροφα.

Οι κάτοικοι της περιοχής είναι γνωστοί σαν οι Καφίρ Καλλάσα, ή «αυτοί που φορούν Μαύρες ρόμπες». Ανήκουν σε αρχέγονες, παγανιστικές φυλές των οποίων η προέλευση δεν είναι σίγουρη. Λέγεται ότι όταν ο Αλέξανδρος της Ελλάδος διέσχισε αυτή την περιοχή το 327 π.Χ. κάποιοι στρατιώτες από τις λεγεώνες του εγκαταστάθηκαν εδώ και αυτοί θεωρούνται οι προγεννήτορες των Καλλάσα.

Οι άνδρες Καλλάσα ξεχωρίζουν από τους μη Καλλάσα από τα φτερά που κοσμούν τα μάλλινα τσιτραλιώτικα καπέλα τους. Το παραδοσιακό ένδυμα που φορούν στις γιορτές τους είναι βαμβακερό ή μάλλινο κεντημένο με πολύχρωμα σχέδια. Φορούν επίσης μάλλινες ζώνες και τα παπούτσια τους είναι συχνά από δέρμα κατσίκας διακοσμημένα με μάλλινες κλωστές ή δερμάτινα λουριά.

Οι γυναίκες φορούν μάλλινους χειροποίητους χιτώνες από βαμβάκι το καλοκαίρι ή μαλλί το χειμώνα. Φορούν ενδιαφέροντα καλύμματα κεφαλής υφασμένα με μαύρο μαλλί και διακοσμημένα με κοχύλια, χάντρες και κουμπιά. Η κορυφή τους στεφανώνεται από μια πολύχρωμη φούντα. Αυτό το κάλυμμα - καπέλο ζυγίζει δύο με τρία κιλά.

Ο επισκέπτης των κοιλάδων των Καλλάσα μπορεί να βρει χειροποίητα αντικείμενα όπως καρέκλες, καλάθια και ξύλινα αγαλματίδια καβαλάρηδων. Επίσης μπορεί να αγοράσει και Καλλασικές παραδοσιακές στολές και καπέλα….

Οι Καλλάσα είναι γνωστοί σε όλο τον κόσμο. Καθηγητές πανεπιστημίων, ειδικοί ερευνητές, τουρίστες και άλλοι περίεργοι επισκέπτονται τις κοιλάδες τους για να μείνουν μαζί τους και να μελετήσουν την ιδιαίτερη παράδοσή τους. Πάνω από 100 βιβλία και επιστημονικές μελέτες έχουν αφιερωθεί στους Καλλάσα. Ένα μεγάλο ποσοστό των ξένων που επισκέπτονται το Πακιστάν περνάει από τις κοιλάδες τους για να τους γνωρίσει.

Ο ανεξέλεγκτος τουρισμός σ’ αυτήν την ευαίσθητη περιοχή είναι μία από τις αιτίες που απειλούν με αλλοίωση ένα μοναδικό αρχαίο πολιτισμό που κατάφερε να επιζήσει μέχρι τις ημέρες μας. Μπορεί οι τουρίστες να στηρίζουν οικονομικά τις μικρές και μεγάλες τουριστικές επιχειρήσεις αλλά λόγω άγνοιας και μη κατάλληλης ενημέρωσης δεν συμβάλλουν στη στήριξη της παράδοσης των Καλλασα που αποτελεί και τον σπουδαιότερο λόγο της επίσκεψής τους στην περιφέρεια του Τσιτράλ. 

Οι επισκέπτες των Kalasha θα πρέπει να έρχονται στις κοιλάδες τους μέσα από οργανωμένα προγράμματα οικοτουρισμού. Τα προγράμματα αυτά θα ήταν χρήσιμο να εκπονούνται από ειδικούς υπό την εποπτεία της Πακιστανικής Κυβέρνησης. Θα σέβονται την ιδιαιτερότητα του χώρου των Καλλάσα και θα συμβάλλουν στην ενημέρωση των επισκεπτών  για την ιδιαιτερότητα της φυλής των Καλλάσα,  για τη μοναδική παράδοσή τους και  για το περιβάλλον στο οποίο διαμένουν.

 

ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΩΝ ΚΑΛΛΑΣΑ – (ή ΚΑΛΛΑΣΑΝΤΟΥΡ όπως είναι γνωστό στην περιοχή) - συμβάλλοντας στην προσπάθεια ενημέρωσης των επισκεπτών των κοιλάδων των Kalasha, τύπωσε αυτό το φυλλάδιο. Ανάμεσα σε άλλα περιέχει ορισμένες συμβουλές προς τους περιηγητές της περιοχής για την αποφυγή των προβλημάτων εκείνων που θα έθεταν σε κίνδυνο την παράδοση και τον ειρηνικό τρόπο ζωής των Καλλάσα.. Έτσι ο ιδανικός επισκέπτης των Καλλάσα που σέβεται την ιδιαιτερότητα της παράδοσής τους, είναι αυτός που:

1. Ενημερώνει τις αρχές για την παραμονή του στην παραμεθόρια περιοχή των κοιλάδων των Καλλάσα παίρνοντας ειδική άδεια παραμονής από το γραφείο της Αστυνομίας του Τσιτράλ.
2. Αποφεύγει κάθε είδους «τουριστική συμπεριφορά» που χαρακτηρίζει τον τουρίστα εκείνο που εγκαταλείπει το σπίτι του για να διασκεδάσει με οιονδήποτε τρόπο και με οποιοδήποτε τίμημα, φέρνοντας σε δύσκολη θέση τους γύρω του. Η συμπεριφορά του στις κοιλάδες των Καλλάσα δεν θα πρέπει να διαφέρει αυτής του επισκέπτη ενός μουσείου ή ενός αρχαιολογικού ή ιερού χώρου. 

3.       Παραμένει σε ένα από τα ξενοδοχεία – πανδοχεία των κοιλάδων. Αν προτιμά να κατασκηνώσει σε ένα χωράφι ή να παρκάρει κάπου το αυτοκίνητό του παίρνει πρώτα την άδεια του ιδιοκτήτη.     

4.       Ντύνεται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μην προκαλεί τα βλέμματα των ντόπιων που έχουν μάθει να ακολουθούν τις προσταγές της τοπικής παράδοσης. Το καλλίτερο θα ήταν να αγοράσει και να φορέσει τις τοπικές παραδοσιακές φορεσιές. Αν αυτό του είναι δύσκολο, κυκλοφορεί με ενδύματα που καλύπτουν το σώμα και τα άκρα του.

5.       Σέβεται το περιβάλλον. Δεν μολύνει καθ’ οιονδήποτε τρόπο τους ποταμούς τις πηγές και τα κανάλια. Ξέρει πως τα νερά τους θεωρούνται πόσιμα από όλους τους κατοίκους των κοιλάδων. Κατά την επιστροφή δεν αφήνει πίσω του τα σκουπίδια, και ιδιαίτερα τις μπαταρίες του, να μολύνουν το περιβάλλον των Καλλάσα.  

6.       Ζητά ντόπιους, ενημερωμένους για την Καλλασική παράδοση οδηγούς, για να τον ξεναγήσουν στα χωριά, στα σπίτια, στα μαντριά, στα χωράφια, στα νεκροταφεία, και στους ιερούς τόπους των κοιλάδων. Ξέρει πως με την συνοδεία κάποιου έμπειρου ντόπιου μπορεί να κάνει ορειβασία ακολουθώντας τα μονοπάτια του Ινδικού Καυκάσου που οδηγούν σε δάση, λίμνες, παγετώνες και καταρράκτες. Επίσης ξέρει πως δεν μπορεί να επισκεφτεί κάποιο μέρος χωρίς να ρωτήσει και χωρίς την άδεια των χωρικών.

7.       Γνωρίζει πως μερικά μέρη των Καλλάσα θεωρούνται άβατα για τους άνδρες ή για τις γυναίκες. Ξέρει πως όχι μόνο δεν πρέπει να εισέλθει αλλά ούτε να αγγίξει ακόμα και τον περιβάλλοντα μαντρότοιχο του «Μπασάλι» (Σπίτι Μητρότητας.). Ξέρει πως οι γυναίκες δεν πρέπει να επισκεφτούν τους ιερούς βωμούς των Καλλάσα ούτε άλλα μέρη που θεωρούνται άβατα για τις γυναίκες. 

8.       Γνωρίζει πως η παράδοση των Καλλάσα τους επιτρέπει να παράγουν κρασί και να το χαίρονται στις γιορτές και τις συνάξεις τους και πως η χρήση αυτού του ποτού από τους τουρίστες δεν θα πρέπει να αναστατώνει τη ζωή των ντόπιων.        

9.       Γνωρίζει πως δεν πρέπει να χρησιμοποιήσει τη φωτογραφική του μηχανή ή την βιντεοκάμερά του χωρίς πρώτα να ρωτήσει και να πάρει την άδεια των προσώπων που θέλει να φωτογραφίσει.

10.   Γνωρίζει πως δεν θα πρέπει να εκμεταλλευτεί την έμφυτη ευγένεια και την φιλοξενία  των Καλλάσα. Γι’ αυτό και δεν τους ενοχλεί κατά τη διάρκεια τέλεσης των δρώμενών τους ούτε συμμετέχει στους χορούς και στις συνάξεις τους χωρίς να έχει ενδυθεί την παραδοσιακή φορεσιά τους και πάντα μετά από πρόσκλησή τους. Οι χοροί των Καλλάσα ακολουθούν ένα τελετουργικό που ορίζει η παράδοσή τους και δεν αποτελούν αφορμή για ομαδικό γλέντι και ξεφάντωμα με όλους τους παρευρισκομένους. Επίσης δεν εκμεταλλεύεται  την οικονομική  ένδεια  των  Καλλάσα προτρέποντας τις γυναίκες τους να χορεύουν επί πληρωμή.          

11.   Γνωρίζει πως άπλυτα, χρησιμοποιημένα ρούχα, φάρμακα, χρήματα ή άλλα δώρα εκτός από το γεγονός ότι αλλοιώνουν την παράδοση των Καλλάσα, καθίστανται πολλές φορές και επικίνδυνα για την υγεία τους και τις μεταξύ τους σχέσεις.

12.   Έχει την ευγένεια να μην ενοχλεί τους χωρικούς που εργάζονται στα χωράφια τους.

13.   Δεν ενοχλεί τις γυναίκες καθ’ οιονδήποτε τρόπο. Δεν τις φωτογραφίζει χωρίς τη θέλησή τους. Δεν τις ενοχλεί όταν παίρνουν το μπάνιο τους ή όταν χτενίζονται στο ποτάμι.

14.   Δεν ανοίγει συζητήσεις πολιτικού, θρησκευτικού ή φιλοσοφικού περιεχομένου με τους                        Καλλάσα. Αυτού του είδους οι συζητήσεις   κλονίσουν τις πίστεις και δοξασίες τους. Επίσης δεν προσεύχεται κοντά στα μέρη που η Καλλασική  Παράδοση τα θεωρεί ιερά και άβατα.

15. Δεν διδάσκει οτιδήποτε για κάποια άλλη θρησκεία προσπαθώντας να  προσηλυτίσει τον ντόπιο 

             πληθυσμό καθ’ οιονδήποτε τρόπο.

 

           H  ΜΗ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ  « ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ»

Ιδρύθηκε το 1999 και έχει σκοπό τη συνεργασία με φορείς της Ελλάδας καθώς και με λαούς και εθνότητες των αναπτυσσόμενων χωρών για την παροχή βοήθειας στα πλαίσια της φιλίας, αλληλεγγύης, επικοινωνίας και συνεργασίας των ανθρώπων. Από το 1995 μέχρι την ίδρυσή της, λειτουργούσε ως ομάδα ατόμων, υπό την αιγίδα της ελληνικής εκπαιδευτικής κοινότητας, με την ονομασία  «ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΙ» .

 Έχει δραστηριοποιηθεί στο Β.Δ. Πακιστάν, στην οροσειρά του Ινδικού Καυκάσου, στα σύνορα με το Αφγανιστάν, σε υψόμετρο 2.000 μ. - 2.500 μ. στην περιοχή των Καλλάσα. Με πόρους που εξασφάλισε από τις εθελοντικές δραστηριότητες μελών, φίλων και συνεργατών της καθώς και από χορηγίες διαφόρων φορέων, συλλόγων, οργανισμών, δήμων κ.α. έχει πραγματοποιήσει στην αναφερόμενη περιοχή έργα κοινής ωφέλειας σεβόμενη την τοπική αρχιτεκτονική. Από το 2001 ο κύριος χορηγός των έργων είναι η «HELLENIC AID» του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών.

      Τα έργα που κατασκευάζουν οι «ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ» είναι σχολεία, δεξαμενές πόσιμου νερού και συστήματα ύδρευσης οικισμών.  Προσπαθούν ώστε οι αποστολές τους να συνοδεύονται από Έλληνες γιατρούς που παρέχουν τις υπηρεσίες τους στους κατοίκους των κοιλάδων προσφέροντας δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το 2001 κατασκεύασαν το «ΜΠΑΣΑΛΙ» (ΣΠΙΤΙ ΜΗΤΡΟΤΗΤΑΣ) στο χωριό Κρακάλ, το 2003 εφοδίασαν όλα τα σχολεία και των τριών κοιλάδων,  με θρανία και το 2004 ολοκλήρωσαν το «ΚΑΛΛΑΣΑΝΤΟΥΡ» (ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΩΝ ΚΑΛΛΑΣΑ). 

Οι «ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ» δεν έχουν επαγγελματικά στελέχη. Όσοι συμμετέχουν στις  αποστολές τους εργάζονται εθελοντικά αναλαμβάνοντας οι ίδιοι τα έξοδα μεταφοράς, διαμονής και διατροφής τους. Με τον τρόπο αυτό, το 100% των χρημάτων που συγκεντρώνουν ξοδεύονται, αποκλειστικά και μόνο, για τα κοινωφελή έργα που κατασκευάζουν στην περιοχή των Καλλάσα.  Επίσης επιστατούν αυτά τα έργα από την στιγμή της θεμελίωσης έως και την ολοκλήρωσή τους, προσπαθώντας να δίνουν λύσεις σε προβλήματα εκπαίδευσης, ύδρευσης και υγείας των μελών και των δύο θρησκευτικών κοινοτήτων των κοιλάδων των Καλλάσα  που συνυπάρχουν ειρηνικά.

Η διεύθυνση της Μ.Κ.Ο. «ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ είναι:

 

ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ	ΣΤΟ ΠΑΚΙΣΤΑΝ
«ΕΛΛΗΝΕΣ ΕΘΕΛΟΝΤΕΣ»  ΚΕΦΑΛΛΗΝΙΑΣ 23 135 61  ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ ΑΤΤΙΚΗΣ – ΑΘΗΝΑ	«GREEK VOLUNTEERS» BRUN VILLAGE, BUMBURET VALLEY DISTRICT CHITRAL N.W.F.P.      PAKISTAN
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ Αθανάσιος Λερούνης τηλ./φαξ.:  210-8329 067 Πίτσα  Δρογκάρη       τηλ.: 210 777 23 11	Μαρία Μανετα τηλ./φαξ:  2610 311 612  (Πάτρα) Λιάνα Κουτσουβέλη  τηλ./φαξ: 24210 24 968  (Βόλος)

 

Το Πολιτιστικό Κέντρο των Καλλάσα ή Καλλασαντούρ όπως λέγεται στη γλώσσα τους, είναι το Ίδρυμα της Φυλής των Καλλάσα που σαν σκοπό έχει όχι μόνο την στήριξη της μοναδικής Παράδοσης των Καλλάσα αλλά και την βελτίωση της Υγείας και των συνθηκών Εκπαίδευσης των κατοίκων των τριών κοιλάδων των Καλλάσα και των δύο θρησκευτικών κοινοτήτων. Περιλαμβάνει ΣΤΑΘΜΟ ΠΡΩΤΩΝ ΒΟΗΘΕΙΩΝ, ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΚΑΛΛΑΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΊΟ, ΑΙΘΟΥΣΕΣ ΣΕΜΙΝΑΡΙΩΝ για  παραδοσιακά και άλλα τεχνικά επαγγέλματα, ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ, ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΛΕΤΗΣ ΤΗΣ ΚΑΛΛΑΣΙΚΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ κ.α.